Kapora Nedir?

Kapora, TDK Güncel Sözlükte "güvenmelik" olarak tamamlanmaktadır. Güvenmelik ise aynı sözlükte "Sözleşme yapılırken, taraflardan birinin diğerine işten caymayacağını belirtmek amacıyla önceden verdiği güvence parası; pey, kapora." olarak tanımlanır.

Günümüz uygulamalarında ise hukuki olarak kapora iki ayrı amaçla verilebilir. Bunlardan biri kaporanın bağlanma parası; diğeri ise cayma parası niteliğidir. Taraflar aralarında kaporanın bu iki nitelikten birine ilişkin olarak verildiğini serbestçe kararlaştırabilir. Taraflar arasında bu hususta anlaşma olup olmamasına bağlı olarak iade hususu da değişkenlik göstermektedir.

Kaporanın İadesi Mümkün mü?

Kaporanın iadesi yukarıda da belirtmiş olduğumuz gibi kaporanın verilmesine ilişkin niyet ve taraflar arası anlaşmaya göre değişkenlik gösterir.

Bağlanma parası olarak kapora:

Kaporanın bağlanma parası olarak verilmesi, sözleşmenin yapıldığını gösterir bir araç olarak ödeme yapılması anlamına gelmektedir. Bir anlamda alışverişe ilişkin olarak "adını koymak" dediğimiz durum tespitine dair bir ödemedir. Taraflarca aksi kararlaştırılmamışsa yada yerel âdet aksini göstermiyorsa her türlü ödemenin bu kasıtla yapıldığı kabul edilir ve bu ödeme asıl alacaktan mahsup edilir.

Bu husustaki kanuni düzenleme de aşağıda yer aldığı şekildedir.

TBK MADDE 177- Sözleşme yapılırken bir kimsenin vermiş olduğu bir miktar para, cayma parası olarak değil sözleşmenin yapıldığına kanıt olarak verilmiş sayılır.

Aksine sözleşme veya yerel âdet olmadıkça, bağlanma parası esas alacaktan düşülür. Bu durumda sözleşmeden dönmek isteyen taraf sözleşmenin niteliğine uygun düşecek biçimde TBK kapsamında gerekli usule uygun davranmak zorundadır.

Cayma parası olarak kapora:

Kaporanın cayma parası olarak verilmesi halinde, taraflar sözleşmeden dönme için kanundan doğan şartlar ile bağlı olmaksızın sözleşmeden dönebilir. Bu durumda alıcı sözleşmeden dönerse belirlenen cayma parası artık iade alınamayacağı gibi eğer satıcı sözleşmeden dönmüş ise aldığı bedeli iadenin yanında cayma bedeli kadar bir ödeme yükü altına altına girecek yani kısaca aldığının iki katını geri verecektir.

Bu husustaki kanuni düzenleme de aşağıda yer aldığı şekildedir.

TBK MADDE 178- Cayma parası kararlaştırılmışsa, taraflardan her biri sözleşmeden caymaya yetkili sayılır; bu durumda parayı vermiş olan cayarsa verdiğini bırakır; almış olan cayarsa aldığının iki katını geri verir.

Taşınmaz ve Araç Satışlarında Kapora:

Ülkemizde araç ve gayrimenkul satış ve devir işlemleri resmi şekle bağlanmıştır. Bu kapsamda araç satışları noterde, taşınmaz satışları da tapu müdürlüklerinde yapılır. Bu resmi şekil şartını taşımayan sözleşmeler, Türk Medeni Kanunu’nun 705. maddesi ve 706. maddesi ile Türk Borçlar Kanunu’nun 237. maddesi uyarınca geçersizdir. Geçersiz bir sözleşme kapsamında verilen kaporalar ise sebepsiz zenginleşme kapsamında iade istenebilir. Bu hususta geçerli bir sözleşme olmadığından yukarıda belirtilen kanun maddelerine dayanılabilmesi mümkün değildir. Bu kapsamda satıştan vazgeçen satıcının da iki katı ödeme yapma zorunluluğu olmayacak kendisine ödenen bedeli iade ile borçtan kurtulabilecektir.